L'histoire de Mission Médecins Sans Frontières
In 1988 verscheen Médecins Sans Frontières voor het eerst nadrukkelijk in de speelgoedcatalogus van het Franse Berchet. Van de latere actiefiguren was op dat moment nog niets te zien. De samenwerking draaide om medisch rollenspelspeelgoed: dokterstafels, koffers en accessoires waarmee kinderen zelf doktertje konden spelen. Op de cataloguspagina's staat daarbij M.S.F./MARLEX Int'l vermeld. Daarmee weten we zeker dat het licentiebedrijf Marlex bij deze samenwerking betrokken was.
Een jaar later kreeg die samenwerking een opvallende nieuwe dimensie. In de Berchet-catalogus voor 1989 werd Mission Médecins Sans Frontières geïntroduceerd als een complete avonturenwereld. Berchet presenteerde de reeks onder de veelzeggende noemer “L'aventure au grand cœur” - het avontuur met een groot hart. In zijn voorwoord noemt J.-L. Berchet Mission Médecins Sans Frontières bovendien expliciet als een van de nieuw gecreëerde, werkelijk “andere” speelwerelden voor 1989.
Het uitgangspunt week sterk af van de gebruikelijke actiefiguren uit die periode. Geen soldaten die de wereld introkken om een vijand te verslaan, maar artsen en hulpverleners die op missie gingen om mensen te helpen. Berchet omschreef het zelf als speelgoed waarmee kinderen naar de vier hoeken van de wereld konden trekken “pour aider les autres” - om anderen te helpen.
Centraal stonden acht circa 10 centimeter grote, volledig beweegbare figuren: vijf leden van het MSF-team en drie patiënten. Antoine was de radio-operator, Marc de arts, Anne de verpleegkundige, Hugues de piloot en Pierre de chirurg. Zij werden aangevuld door Mélissa, Samba en Abdou. De constructie van de figuren sloot aan bij het bekende O-ring-principe van 3.75 inch actiefiguren.
Maar juist binnen die reeks bevindt zich een bijzondere uitzondering. Niet ieder personage is daadwerkelijk als O-ringfiguur geconstrueerd. Sambo verdient later afzonderlijke aandacht, wanneer we de acht figuren één voor één bekijken.
De speelwereld hield bovendien niet op bij de personages. Berchet bouwde er een complete reddingsmissie omheen, met een Jeep Tout-Terrain, Zodiac, Hélicoptère d'Intervention en een grote Tente MSF, welke als mobiel medisch centrum fungeerde. Daarnaast verscheen een omvangrijke Coffret Mission Médecins Sans Frontières, waarin de acht figuren, drie voertuigen en de operatietent werden gecombineerd met een grote papieren speelmat van 1,30 bij 1 meter. Zo kon een complete missie worden nagebouwd. 💡
Aan de serie was zelfs een concreet goed doel verbonden. Op de introductiepagina van de catalogus staat:
"L'achat d'une figurine permet à l'association Médecins Sans Frontières de vacciner un enfant."
Oftewel: met de aankoop van één figuur kon Médecins Sans Frontières één kind vaccineren. De humanitaire boodschap was daarmee niet alleen onderdeel van het fictieve spel, maar werd ook rechtstreeks aan de verkoop van het speelgoed gekoppeld.
Opvallend is hoeveel ruimte Berchet in 1989 aan de nieuwe reeks gaf. Waar Médecins Sans Frontières in de catalogus van 1988 twee pagina's met medisch rollenspelen besloeg, werden de drie expliciete MSF-doktersproducten een jaar later samengebracht op één pagina. Daarvóór kregen Mission Médecins Sans Frontières en zijn speelwereld vijf volledige cataloguspagina's. De bestaande samenwerking was daarmee niet verdwenen, maar uitgebreid met een geheel nieuw soort speelgoed.
Ook visueel pakte Berchet groots uit. De figuren en voertuigen werden niet simpelweg als losse producten gefotografeerd. Voor de catalogus werd een uitgebreid miniatuurlandschap opgebouwd met zand, rotsen, begroeiing, water, een veldhospitaal en reddingsscènes. De fotografie vertelt daardoor bijna zelf een verhaal: de Jeep trekt door het terrein, de Zodiac vaart over het water en helikopters brengen personeel en materiaal naar afgelegen gebieden. Het zijn catalogusfoto's, maar tegelijkertijd zorgvuldig opgebouwde toy photography en worldbuilding.
De selectie uit de oorspronkelijke Berchet-catalogi uit 1988 en 1989 laten hieronder mooi zien hoe snel die ontwikkeling heeft plaatsgevonden: van medisch rollenspelen naar een complete 3.75 inch avonturenwereld rond Médecins Sans Frontières.
En achter die paar cataloguspagina's blijkt een veel groter verhaal schuil te gaan. Want waar kwam het idee voor Mission Médecins Sans Frontières eigenlijk vandaan? Welke rol speelde Marlex? Waarom koos Berchet juist voor een actielijn zonder gewapende strijd? En misschien wel het merkwaardigste: waar kwamen die voertuigen eigenlijk vandaan?
Daar komen we na de catalogusbeelden op terug.
Berchet Catalogus 1988
ik vond de gehele catalogus op het Flickr account van Nathalie NHT. De link hiervoor had ik dan weer op een Frans forum gevonden. Hieronder de relevante pagina's.
Berchet Catalogus 1989
ik vond de gehele catalogus op het Flickr account van Nathalie NHT. De link hiervoor had ik dan weer op een Frans forum gevonden. Hieronder de relevante pagina's.
Deel deze pagina via: